Hàn hồ quang – Tập 53: Lựa chọn điều kiện hàn và bản hướng dẫn công việc hàn Phụ trách: Takagi Ryuuhei

Ngày 23 tháng 5 năm 2016

1. Tâm huyết đối với bản hướng dẫn điều kiện hàn
Việc lựa chọn điều kiện hàn được nhóm chuẩn bị sản xuất xem xét và xây dựng từ trước trong quá trình thử nghiệm vận hành thiết bị, sản xuất thử hàng loạt, và bắt đầu sản xuất theo dòng chảy. Khi xem qua nhiều “bản hướng dẫn điều kiện hàn” của các nhà sản xuất linh kiện khác nhau, có thể thấy thực tế là các bản này rất đa dạng và mỗi bên đều phải đối mặt với nhiều khó khăn.

Điển hình có thể phân thành 3 dạng sau:

Loại ①: Bản hướng dẫn được đặt ngay tại công đoạn hàn trong nhà xưởng, giúp truyền đạt chính xác điều kiện hàn, yêu cầu phải tuân thủ nghiêm ngặt, và không cho phép thực hiện những gì ngoài chỉ dẫn.

Loại ②: Bản hướng dẫn có tồn tại nhưng chỉ được lưu trữ trong hồ sơ, không được sử dụng một cách có hệ thống.

Loại ③: Do điều kiện hàn trong sản xuất linh kiện ô tô thường xuyên thay đổi, nên cố ý không phát hành bản hướng dẫn ràng buộc hiện trường.

Tuy nhiên, loại ① chiếm phần lớn, trong khi ② và ③ ít hơn, nhưng vì đã từng thấy nên tôi cũng đưa vào phân loại.

Về nội dung, có nhiều cải tiến như: định dạng bản hướng dẫn, kích thước (A4 hoặc A3), phương pháp chỉ dẫn chi tiết, cách thể hiện chi tiết hàn, ghi chú thiết bị sử dụng, dây hàn, khí hàn, cũng như kiểm tra độ ngấu sau khi hàn.

Bản hướng dẫn là công cụ truyền đạt thông tin hai chiều giữa văn phòng và hiện trường, để tạo ra sản phẩm như mong muốn, đúng như thiết kế. Công cụ này cần được quản lý hàng ngày, và nếu có chỉ dẫn không phù hợp thì phải sửa đổi ngay. Chỉ khi sử dụng như một công cụ “sống” thì mới có thể đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Vậy, cần bao gồm những nội dung, hạng mục nào trong bản hướng dẫn? Dưới đây là những điểm chính:

2. Các hạng mục chính trong bản hướng dẫn điều kiện hàn
1) Chi tiết hàn (sản phẩm cần hàn)

Tên chi tiết, ký hiệu, mục đích sử dụng, đặc điểm

Phương pháp hàn áp dụng, độ dày vật liệu, vật liệu, vị trí hàn, dạng mối nối, trình tự hàn

Trình bày rõ ràng bằng bản vẽ, ảnh, sơ đồ mô phỏng

2) Thiết bị sử dụng, linh kiện liên quan, vật tư phụ

Nguồn điện hàn, robot hồ quang, thiết bị cấp dây

Mỏ hàn, ống dẫn, đầu nối, đầu tiếp xúc, vòi phun

Khí bảo vệ sử dụng (khí trộn, v.v.)

Dây hàn (thương hiệu, nhà sản xuất, đường kính dây, ký hiệu YGW-xx, v.v.)

3) Điều kiện hàn (điều kiện phổ thông)

Cần ghi rõ điều kiện khởi đầu, điều kiện kết thúc, điều kiện kết lún

Các thông số: dòng hàn (tốc độ cấp dây), điện áp hồ quang, tốc độ hàn, chiều dài dây nhô ra,
góc tiến/lùi và nghiêng của mỏ hàn, vị trí ngắm, trạng thái chi tiết, tư thế hàn (hướng xuống (F), hướng ngang (H),
góc hàn ngang, đứng tiến từ dưới (V), v.v.), loại khí và lưu lượng, lượng nhiệt nhập vào

Cách ghi với trường hợp nhiều vị trí hàn, hoặc khi chi tiết có dạng trái/phải

Đồng nhất giữa số hiệu vị trí hàn trong bản vẽ và bảng điều kiện

Ghi điều kiện dạng đại diện hay từng điều kiện chi tiết

Cài đặt điều khiển dạng sóng – ví dụ: điều khiển sóng hồ quang, điều khiển sóng xung

4) Điều kiện hàn đặc biệt

Hàn chu vi, mối nối bead, có/không có weaving, chuyển đổi phương pháp hàn, chuyển đổi khí,
có/không có cảm biến mỏ hàn, loại bỏ xỉ, v.v.

5) Kiểm tra hàng ngày, vệ sinh, tần suất thay thế và dụng cụ đo

Vệ sinh vòi phun, thay vòi, vệ sinh đầu tiếp xúc, thay đầu, loại bỏ spatters, v.v.

Dụng cụ đo sử dụng: thước, panme, đồng hồ đo góc, v.v.

6) Đối tượng đo lường

Đường kính dây hàn, chiều dài dây nhô ra (tham khảo hình 053-01), các góc của mỏ hàn, góc nghiêng của chi tiết, đồ gá

Chụp ảnh bằng máy ảnh kỹ thuật số, sử dụng kính lọc chụp ảnh, v.v.

▲ Hình 053-01: Dụng cụ đo chiều dài nhô ra của dây (có thể dễ dàng chế tạo từ dây hàn đang sử dụng)

Ngoài ra, trong bản hướng dẫn điều kiện, đôi khi cũng có thể ghi chú yêu cầu về chất lượng mối hàn, độ sâu ngấu… dựa trên ảnh cắt mặt cắt ngang. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là không để xảy ra lỗi ngoại hình bead như hình 052-01 trong Tập 52 (lỗi A, B).

Để phát huy hiệu quả của bản hướng dẫn, hoạt động 4S trong công đoạn hàn là điều cơ bản cần được duy trì hàng ngày. Rất mong các bạn lưu ý điều này. Trong tương lai, chúng tôi sẽ trình bày chi tiết từng điều kiện hàn cụ thể, kèm theo ví dụ minh họa. Hy vọng có thể trở thành tài liệu tham khảo hữu ích.

Hết.